समर्पण

३१ साउन, काठमाण्डौ । भदौ आउनै लाग्दा विर्घा व्लगका पाठकहरुकालागि विशेष खवर छ । शुरुवातिको आधा वर्षमै गम्भिर पाठकहरु पाउन सफल यो व्लगले अव पाठकको रुचीलाइ ध्यान राख्दै विशेष तरक्की गर्दै छ । छोटो समयमै दैनिक दुइ सय वढि नियमित पाठक, चार सय वढि पेज रिभ्यले मलाइ अत्यन्तै उत्साहित वनाएको छ । त्यो उत्साहमा तपाइहरुले थप्नु भएको प्रोत्साहनले अव विर्घा व्लग नयारुपमा आउन लागेको हो । थोडा वहुत मनोरन्जनको चाहानाले नियमित कामवाट उव्रिएको समय व्लगमा लगाउदा लगाउदै यो त चरम नसा पो वनेको छ । असल पाठक पाउनु हर लेखकको भाग्य हो भनेर कुने सज्जनले भनेका पनि छन । म ती सज्जनलाइ साधुवाद भन्छु । किनकी यति छोटो समयमा मुलुक भित्र मात्र नभएर छिमेकी भारतमा अध्ययनका लागि रहेका भाइहरु, सिंगापुरमा रहेका मित्र सहकर्मीहरु, अष्ट्रेलियामा रहेका लंगौटी दोस्तहरु, अमेरिका पुगेका मित्रहरु, फोटाकोलागि मात्र भएपनि क्लिक गर्ने इन्डोनेसियामा रहेका विदेशी मित्रहरु, फिनल्यान्डको हेलसिन्कीमा रहेका मित्रहरु, नर्वेको चिसोमा रहेका दोस्तहरु, विभन्न मुलुकमा छरिएका मित्रहरुले हौस्याएको भरमा थोडा वहुत रसिक वन्दै फिक्सन लेखियो होला ।
अष्ट्रेलियावाट मित्र भरतले एक कदम वढेर ती स्टोरी मेरा हुन की त्रि्रा मात्रै हुन भनेर नफुर्क्याएको भए संभवत जोस मात्र रहन्थ्यो होला होस हराउथ्यो की । वमे उर्फ अश्विनले ड्रामा हेरन भनेर कमेन्ट नगरेकेा भए त्यसै सेलाउथे होला , नर्वेवाट श्याम जीले तपाइको व्लग हेरेपछि धुंवाको तल तल लाग्छ नभनेको भए म उति सार्हो खुशी हुन्थीइन होला , हेलसिन्कीवाट कुलमणी जी ले झुक्कीएर पनि विदेश नजानुहोला है नभनेको भए म पनि सिड्नीको सडकमा गुमनाम हुन्थे हुला, अमेरिकावाट रामु सरले शत्रुलाइपनि आउन नपरोस यो मुलुक त नभनेको भए अपुरो तयारीमै टफेलको डेट लिन्थे हुला ।
इन्डोनेशियावाट रिसवन्तोले मेरी सहपाठीले तिमीसंग दोस्ती गास्न चाहेकी छ नभनेको भए मेरो नाक घिरौला जत्रो हुन्थेन होला । सिंगापुरवाट कृष्ण पौड्यालले अनुप जी तपाइको लेखाइ मन पर्यो भनेर नफुर्क्याएको भए यति मेहनत गर्दिन थे। हुला । लण्डनवाट सुमन र सरिताले लेख्न नछोड है नभनेको भए पहाड भ्रमण गरेर समय विताइ दिन्थे हुला ।
वम्वेवाट विजु र शुरेसले दाइ योर राइटिङ इज १४३ राइटिङ नभनेको भए धुंवा मै मस्त हुन्थे हुला । जर्मनीवाट इन्दिराले योर राइटिङ इज फेन्टास्टीक भन्न कन्जुस्याइ गरेको भए । लेखाइमा यति रस आउदैनथ्यो होला ।
अमेरिका वाट गिरिस जीले कमेन्ट नलेखेको भए पाठकको यत्रो संख्या थाहापांउदिन थें हुला । दुवइवाट टिकाराम दाइले भाइ घरको याद आयो फोटो अपलोड गरन नभुल है भन्न भुलेको भए मेरो क्यामराले यति वढि कामा पाउदैनथ्यो होला ।
श्वदेशमै पनि काठमाण्डु न्युजलाइनका शरदजी र धुर्वआलेले क्यावात नभनेको भए यो जोस रहन्थेन होला । भिम जीले यति वढि टेक्निकद एसिस्ट नगरेको भए व्लग यो रुपमा आउन मुस्किल थियो । पोखरावाट मित्र विमल दाइले नहौस्याएको भए उतिसारो जांगर रहन्थेन होला । भाइ माधव प्रचार प्रसारमा नजुटेको भए यति वढि पव्लिसिटी पाउथेन होला । भान्जी वनुले उनका सहपाठीलाइ सहभागी नगराएको भए त्यो लेभलका पाठक मेरा लागि अधुरै रहन्थे होलान । पढाइका साथीहरु जसको सहयोग नमिलेको भए यति वढि हिट्स वढ्थेन होला । कलेजका विद्यार्थीहरुले सहयोग नगरेको भए पेज रिभ्यु वढ्न टाइम लाग्थ्यो होला । पाल्पावाट मिनाले दादा इट इज रियल्ली इन्टे्रस्टीङ नभनेको भए दिन दिनै अपडेट हुन्थेन होला । खगेन्द्र जी र राइ जी ले वाह नभनेको भए कता सेलाउथें होला ।
सन्ध्या र सुनिता दिदी वहिनीले यति मिठो रेस्पोन्स नदिएको भए यति विघ्न आशावादी हुन्थिइन होला । कुमार जी ले वेला वेला नझस्काएको भए कतै सुस्ताउथे हुंला । अनि ती तमाम देशी विदेशी मित्रहरु जसको सुभेच्छा विना विर्घा व्लग भन्ने नाम कतै गुमनाममै रहन्थ्यो होला । अनि यी पहाडहरु जसको संगत गर्न नसिकेको भए म सधै वोरिङ हुन्थे हुला । अनि मेरा गुरु अनि सोध सुपरिवेक्षक डा। राजाराम सुवेदी, उंहाले यति वढि विश्वास नगरिदिएको भए विद्धानहरुको संगतवाट वन्चित हुन्थे हुला । धर्म जी जसको मद्दत विना कम्प्युटर लिटरेसी यतिपनि हुन्थेन होला । अनि यो रमाइलो जिन्दगी यो नपाएको भए यायावरी वनेर यी सवै अनुभव पाउंनवाट वन्चित हुन्थे हुला । र अन्त्यमा तपाइहरु सव, जसको मद्दतले विर्घा व्लग थप आकर्षक, विशेष र गज्जवको रुपमा आउने जमर्को गर्दैनथ्यो होला । आजको संझना विर्सना तपांइ सवैकालागि । अव विर्घा व्लग केही दिनमै नंया साज सज्जा, थप पाठ्य सामाग्री र नंया रुप रगंमा आउदै छ ।

२९ साउन, काठमाण्डौ । राम्रो कुरा सवैलाइ राम्रो लाग्छ । मेरा फोटो ग्राफर मित्र विकासलाइ पनि यो फोटो असाध्यै राम्रो लाग्यो रे । आज गुरुङहरुको एक सास्कृतिक कार्यक्रमको कभरेज लिन गएका विकासजीले यी सानी राम्री नानीको सिरिज पुग्ने गरी फोटो खिचेर ल्याए । राम्रो सवैलाइ राम्रो लागि हाल्छ नी । अलि फोटोको कभरेज पुगेन भनेर फुर्ति देखएपनि मलाइपनि यी सानी नानीको फोटो व्लगमा राख्न मन लाग्यो । विकासजीले नानीको फोटो त राखिएछ नी भन्लान भनेर एउटा सानो वावुको फोटो पनि संगै राखेको छु । उ पनि कम्ति राम्रो छैन । आज रत्न पार्क वरपर करिव एक घन्टाको प्रयासमा विकासले ल्याएको फोटो तपाइहरुलाइ । नानीकी आमाले थाहा पाएर रिसाउलिन भनेको त । विचारा यो भाइ लु फोटो खिच भनेर झन छोरीको पोज मिलाइ दिइन भन्दै विकास कम्ती हांसेन । आखिर गुरुङ न परे हर कुरामा उदार ।

२९ साउन, काठमाण्डौ । भर्सक आफ्ना नराम्रा वानी ढाक्ने नेपाली चलनै हो । विदेश जांदापनि हामी सगरमाथा र वुद्ध फलाकेर थाक्दैनौ । नराम्रा वानीलाइ वाहिर जानकारीमा नल्याइ त्यस्ता वानीमा सुधार आउने गुन्जायस रहदैन । नेपालीलाइ नमिठो लाग्ने यस्तै समाचार आजको द हिन्दुको अनलाइन संस्करणमा छापिएको छ । हिन्दुमा एउटा शनसनी पूर्ण वक्स खवर आएको छ । जसमा भनिएको छ - चोरीको अभियोगमा चार जना नेपाली दिल्लीमा पक्राउ । यस्ता खवर पुन पढ्न नपरोस भन्ने कामना सहित यो खवर यंहा जस्ताको त्यस्तै राखेको छु ।
Four Nepal nationals arrested
NEW DELHI: Four Nepal nationals have been arrested in Malviya Nagar here for alleged involvement in several cases of theft and robbery.
Acting on a tip-off, the accused, identified as Kishan, Tek Bahadur, Prakash and Roshan, were arrested from a park over the weekend. They were allegedly planning to commit robbery in a house at Geetanjali Enclave.
The accused earlier worked as domestic helps in Paschim Vihar, but later took to theft and robbery, the police said. After committing the theft, they would dispose of the stolen goods at their native place in Nepal.

२८ साउन, काठमाण्डौ । काम वाट फुर्सद मिल्दा यसो नेटमा सर्च गर्न मन लाग्छ । यस्तै क्रममा अनेक तिता मिठा अनुभवहरु मिलेका छन । यसैशिलसिलामा सोमवार अपरान्ह एएफपीमा क्लिक गरेको एउटा नमिठो फोटोले मलाइ आङ नै सिरिङग वनायो । इराकमा रहेका एएफपीका फोटो पत्रकार इमाद मद्दीले खिचेर पठाएको आलो फोटोमा रगतको रङ नभेटिएपनि मैले वारुदको धुंवा उडेको भेटे । भर्खरै दशवर्षे द्धन्द भोगेको मुलुकको नागरिकका नाताले होला मलाइ यो फोटोले वढि संवेदनशिल तुल्यायो । हामी शान्तिको शास फेरदै गर्दा इराकीहरु अशान्तिका चित्कारमा छन । उनीहरुको चित्कार अहिलेसम्म अल्लाहले सुनेको छैन । अल्लाहले नुसुनेको चित्कार जर्ज वुसले के सुन्थेर ।
आजै अपरान्हमात्र आफ्ना २४ वर्षे पतिलाइ गुमाएकी एक इराकी महिलाको चित्कार यतै सुनिनेगरी आइरहेको छ । दुइ लालावाला सहित सडकमा हिडेका उनका निर्दोष पति महम्मुद विद्रोहीको वमको निसाना वनेका छन । ड्रेसअपका आधारले निम्नवर्गीय देखिने ति महिलाको काखमा दुधे वालक छन । छेउमा उभिएकी शानी नानी आतंकित देखिन्छन । प्लाष्टकिको झोलामा सातु सामल वोकेर हिडेका उनका श्रीमान अव उनको सहयात्रामा हुने छैनन । यस्तै पीडाले होला उनी कपाल च्याप्दै रोइरहेकी । छेउमा रहेकी सानी नानी मुखमा दुध नभएको विर्को चुस्दैछिन । यस्तो अनिस्चित भविष्य वोकेका इराकीहरुको पीडाले कहिलेसम्म निरन्तरता पाउने हुन । अमेरिकाको समर्थनमा प्रधानमन्त्री पद पड्काएका नुरी मल्लिकीलाइ यसको कमै पनि भेद भएजस्तो लागेन ।

२६ साउन, काठमाण्डौ । आज शनिवार अर्थात नीयमित काम गर्ने हरुको विदाको दिन । परिवारहुने हरुकोलागि परिवारका लागि समय दिने दिन । प्रेमिका हुने हरुका लागि डेटमा जाने दिन । रहिस हरुकालागि हिजोको ह्याङ मेटाउने दिन । रोमान्टीक हरुकालागि पार्कमा गएर वस्ने दिन । कसैका लागि फिल्म हेर्रने दिन कसैकालागि वाटोमा वसेर क्वारक्वारती हेर्ने दिन । धर्मभिरुहरुकालागि तिर्थस्थल जाने दिन । विद्यार्थीहरुका लागि लुगा धुने दिन । व्यापारीहरुकालागि आराम लिने दिन ।
कसैकालागि के दिन कसैकालागि के दिन । आफ्ना लागि भने सवै दिन एकै दिन । आज पनि विहानै उठेर व्ल्याक टी लिएपछि एक धुंवाका झोका अनि स्प्लेन्डर स्टार्ट गरेर अनलाइन । न्युजपनि केही छैन । कहिलेकांही घटनाक्रम यति वढि विकास हुन्छन की कभरेज नै दिन सकिदैन कहिले कांही हाइ काढ्दैको हैरान, आज शनिवार फर्मल प्रोग्राम नहुने भएकाले न्युज पनि त्यति आउदैन, जिल्लावाट साथीहरुले पनि त्यति जांगर गर्दैनन । यंहा आफुलाइ पेज भर्नकै हैरान वज्जियाहरु मायालुलाइ पछाडी राखेर घुम्न गए होलान । अं आज फोटो पनि त्यति आउदैन । उस.....
अं पहिला यसो फिक्सन लेखिन्थ्यो । कहिले उस्तै परे कवि ह्रदय झल्काउर्दै गजलैपनि कोरिन्थ्यो । अचेल जांगर चल्दैन ।
अं अपरान्ह विस्वविद्यालय क्याम्पस कीर्तिपुरको चौरमा गएर धुंवा उडाउनु पर्ला एक्लै । आफु वसेको होस्टलको सय मिटर दुरीमा वसेर धुंवा उडाउनुको मजै वेग्लै । कुनै दिन थिए । होस्टल भरीका साथीहरु आफ्नै हितैषी थिए । रमाइलो पनि गर्नु गरिन्थ्यो । कठै ती दिन पनि गए । वमे उर्फ अश्विन र भरत अष्ट्रेलीया भाग्य अजमाउन गएका छन । विनोद सपना साकार पार्न अमेरिका लागे । हरिदाइ विहापछि भुमिगत । कवि उर्फ निर्मल वाइसीयलको नेता वनेर पार्टीको काममा हिडेकेा छ । उक्तम जिआरइको तयारी गर्दै छ । म मेरै दुनियमा, खैर । कहिले तलाग्छ यो शनिवार नआएकै जाति ।
जे होस यती वेला राजधानीको मौषम गुलजार भएको छ । पारिजातका निला फुलअरु निख्रिएर हरिया पातहरुले ढाकेका छन । माटोमा प्रकृतिको वास्ना आएको छ । वेलुकाको हल्का सिरेटोमा भक्तपुर या गोदावरीका वाटो नाप्नु कम्ती मजा छैन । तिज,दशै,तिहार आउन लागेकाले होला मौषम पनि कम्ती खुलेको छैन ।
वादलका फोकाहरु आकाशमा आउदै हराउदै गरेका छन । यो घमाइलो दिन साच्चीकै मादक छ । काठमाण्डौ छोड्नेहरुले पल पलमा यो मिस गरेका होलान मैले उनीहरुलाइ मिस गरिरहेको छु । यी घमाइला दिनका मादकताकालागि संझना सवैलाइ ।

२४ साउन, काठमाण्डौ । यस पटकको वर्षाले गर्नु गर्यो । कसैका प्रियजन लग्यो त कसैको वस्ने वास । माथिका तस्विरमा खानेपानीको जोहो गर्दै गरेका महिला, पानीवाट जोगिन मानिसको शिरमा आश्रय लिदै एक वांदर र हरियो घांस वोकेर जादै गरेका किसान देखिन्छन ।

२३ साउन, काठमाडौँ ।

ठुला ठुला व्याङक लुटपाट, वहुराष्ट्रिय कम्पनी र व्यापारीसंगको चन्दा माओवादीसंग त अरवौ सम्पत्ति होला । धेरै नेपालीसंग यस्तै कल्पना थिए । तर हालैमात्र सार्वजनिक भएको माओवादी नेताको सम्पत्ति विवरण हेर्दा भने यो कल्पना भताभुङग हुन्छ । माओवादीका सर्वे सर्वा अध्यक्ष प्रचण्डको कुल सम्पत्ति चार लाख वरावर र दुइ तोला सुन मात्र छ भने वरिष्ठ नेता डा. वावुराम भट्टराइसंग तीनलाख वरावरको सम्पत्ति छ ।
अन्तरिम व्यवस्थापिकाका संसंद लोकेन्द्र विष्ट सवै भन्दा गरिव छन । उनको सम्पत्ति तीन हजार रुपैया वरावर छ । सवै भन्दा धनी मानिएका राम कार्कीको कुल सम्पत्ति ३८ लाख २० हजार बराबर छ । माओवादीका सबै केन्द्र्रीय सदस्यहरूले मङ्गलबार र्सार्वजनिक गरेको आफ्नो व्यक्तिगत सम्पत्ति विवरण अनुसार ३४ जना केन्द्रीय सदस्यहरूको कुल सम्पत्ति तीन करोड ६३ लाख तीन हजार रुपैयाँ मात्र रहेको छ ।
पाँचौ विस्तारित बैठकमा मङ्गलबार केन्द्रीय अनुमगन विभाग सदस्य कञ्चनले सबै केन्द्रीय सदस्यहरूको सम्पत्ति र्सार्वजनिक गरेका हुन् । लोकेन्द्र विष्टले ०४५ सालमै सम्पूरण सम्पत्ति पार्टीकरण गरेका थिए । अध्यक्ष प्रचण्ड सम्पत्ति धेरै नहुनेमा पर्छन् । उनीसँग चारलाख नगद र दुइइतोला सुन छ । मोहन वैद्य किरणुसँग भने २ लाख ९८ हजार रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति छ ।
सबैभन्दा बढी सम्पत्ति हुनेको सूचीमा दोस्रो नम्बरमा लेखनाथ भट्ट, वर्षान पुन -अनन्त र कञ्चन परेका छन् । उनीहरूसँग २५ लाख रुपैयाँ बराबरको चलअचल सम्पत्ति छ । त्यसैगरी पार्टी प्रभावशाली नेता डा बाबुराम भट्टर्राईसँग तीनलाख रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति छ भने उनकी श्रीमती हिसिला यमीसँग तीनगुणा बढी सम्पत्ति रहेको तथ्याङ्क छ । यमीसँग १० लाख रुपैयाँ बराबर सम्पत्ति छ ।
त्यस्तै हरिबोल गजुरेल -२० लाख ५० हजार, सीपी गजुरेल गौरव -१९ लाख २५ हजार र एकतोला सुन, विधायक जनार्दन शर्मा प्रभाकर -१८ लाख ५ हजार, सुदर्शन -१७ लाख १५ हजार, कमलप्रसाद शर्मा -१७ लाख ५० हजार, पम्फा भुसाल -१३ लाख ६५ हजार पनि धेरै सम्पत्ति हुनेमा पर्छन् । रामबहादुर थापा बादल र टोपबहादुर रायमाझीसँग जनही १० लाख रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति छ भने वन तथा भू-संरक्षण मन्त्री मातृका यादव र देवेन्द्र पौडेलसँग ५-५ लाख बराबरको सम्पत्ति छ । बलदेवको भने बुटवलमा ५ लाख रुपैयाँ बराबरको घडेरी छ ।
त्यसैगरी सूचना तथा सञ्चारमन्त्री कृष्णबहादुर महरासँग ३ लाख, प्रमुख सचेतक दीनानाथ शर्मासँग ४ लाख ७५ हजार, हितमान शाक्यसँग ४ लाख, नन्दकिशोर पुन पासाङुसँग ४ लाख, सैनिक कमाण्डर सोनामसँग २ लाख ७० हजार, विप्लवसँग २ लाख ५० हजार, कञ्चन शर्मासँग २ लाख, सुरेश सिंहसँग २ लाख ७० हजार, पोष्टबहादुर बोगटी दिवाकरुसँग २ लाख, मन्त्री खड्गबहादुर बिश्वकर्मा -प्रकाण्डसँग १ लाख ७० हजार र वसन्तसँग १ लाख रुपैयाँ बराबरको चलअचल सम्पत्ति छ ।
उत्तमसँग ४ लाख ६० हजारको सम्पत्ति भए पनि उनीसँग १ लाख रुपैयाँ ऋण छ भने प्रवास व्युरो इञ्चार्ज प्रतिकसँग ४ लाख रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति र ४ लाख १५ हजार रुपैयाँ ऋण छ । गोपाल किराँती पनि कम सम्पत्ति हुनेमा पर्छन् । उनीसँग १२ हजार रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति छ । माओवादी केन्द्रीय सदस्यहरुको सम्पत्ति विवरण छानबिन गर्न गठित समितिले विवरण बुझाएपछि सबै सम्पत्ति पार्टीकरण गरिने माओवादीले जनाएको छ ।

२२ साउन, काठमाण्डौ । सपना अजमाउन अमेरिका जानेहरुलाइ भाग्यमानी मान्ने हामी नेपालीमाझ सपनाको संसारवाट विपनाको संसार अर्थात नेपाल फर्कनेहरुपनि छन । परदेशको माखेसाङलो नाघेर आउने तिनै नेपालीका कथा तपाइ विदेशमा वसेर सपना अजमाउदै गर्नु भएका मित्रहरुकालागि प्रस्तुत गरेको छु । विभिन्न श्रोतवाट तानतुन गरेर तयार पारेको यो सामाग्रीले तपाइलाइ चिक्त दुख्यो भने माफ गर्नु होला राम्रो लाग्यो भने यतै आउने कोसिस गर्नु होला । नेपालमै अनेक अवसरहरु श्रृजना भएका छन । तपाइले म्याक डनाल्डमा खल्ती छामी छामी पिएको कफी भन्दा हाम्रै गांउ घरको मोही अलि वढि हाइजेनिक होला । वतासे कन्सर्ट भन्दा हाम्रै मारुनी र तीजका चेलीका विरह भरिएका गीत राम्रा होलान । फे्रन्डसिप डे भन्दा त यतै को जनै पूर्णीमा रमाइलो होला । अनी छ नी त्यसपछि आउने दशै र तिहार त आहा।।।
मरी लानु के छ र जिन्दगीमा । नेपालमा यही त छ नी आनन्द ,
हुन त काम छैन व्लग लेखेर दिन विताएका हौला भन्ने मेरा मित्रहरु प्रतिकुनै गुनासो छैन । टफेल वा आइयलसमा स्कोर गर्न नसकेर मात्रै हामी जस्ता युवा विदेश नहुर्रीएका होइनन । सपनामा भन्दा विपनामा रमाउन चाहेरपनि यतै वसेका होलान तिनै लाइ सलाम गर्दै यो आलेख
हातका मैला सुनका थैला के गर्नु धनले
साग र सिस्नु खाएको वेस आनन्दी मनले
अमेरिका जान मरिहत्ते गर्नेहरूका बारेमा जति चर्चा हुन्छ फर्केर आउनेहरूका बारेमा त्यति हुँदैन। तर त्यहाँ काम गर्न नसक्ने, मन नपर्ने, नेपालमै अवसर र वातावरण पाउने वा अरू कुनै कारणले फर्किनेहरूका कुरा सुनेपछि लाग्छ- अमेरिका भनिए जति आकर्षक चाहिँ रहेनछ ४० वर्ष नाघेकाहरूको कुरा गर्दा अमेरिकाको वातावरणमा घुलमिल हुन तथा काम गर्न नसक्ने वयस्कहरू मात्र फर्किरहेका होलान् जस्तो लाग्न सक्छ। तर तिनमा नेपालमै केही गर्ने उद्देश्य लिएर अमेरिका मोहु त्याग्ने क्षमतावान् नयाँ पुस्ताका तन्नेरीहरू पनि थुप्रै छन्।
६ वर्षअघि अमेरिका गएर इलेक्ट्रिकल इञ्जिनियरिङ गरी उतै कम्प्युटर ल्याव, आईटी, सफ्टवेयर कम्पनीमा राम्रो कमाइ हुने काम गरिरहेका सफ्टवेयर आर्किटेक्ट निरज गोर्खाली ९२७० डेढ वर्षदेखि नेपालमै छन्। एक महिना घरपरिवारसँग बसेर अमेरिकै जाने विचारले आएका लाजिम्पाट, काठमाडौँका निरजलाई आफूले उता सिकेको ज्ञान र सीपबाट नेपालमै केही गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्यो। अमेरिका र नेपालमा रहेका निरजका साथी र आफन्तहरू उनलाई बारम्बार किन अमेरिका नफर्किएकोरु भनेर सोध्छन्। उनका साथीहरू अमेरिकामा बीएमडब्ल्यु कार चढेर हिँड्छन् र मासिक केही हजार डलर कमाइ हुने जागिर खान्छन्। तर यसले निरजलाई केही फरक पारेको छैन। उनी भन्छन्, “यहाँ परिवारको साथ छ र क्षमता अनुसारको काम पाएको छु। त्यसैले छाडेँ उता जाने सोचाइ।”
१० वर्ष अमेरिकामा बिताएकी युको मास्के पनि नेपाल फर्किन्। डेढ वर्षअघि नेपालमा बस्न सकिएला कि नसकिएला भन्ने द्विविधा लिएर आएकी युकोले ललितपुरमा बाबु-आमासँग केही समय बिताएपछि अमेरिकालाई गुडबाइ गर्ने निर्णय लिएकी हुन्। उनी भन्छिन्, “नौ महिना नेपालमा बिताउँदा म अमेरिकी जीवनशैली छाडेर यहीँ बस्न सक्छु भन्ने लाग्यो र बीचमा एकपटक उता गएर गाडी, सर-सामान सबै बेचेर आएँ।” उनलाई यहाँका भावनात्मक सम्बन्ध, धार्मिक-सांस्कृतिक एकता र परिवारको मायाले तान्यो, जुन अमेरिकामा पाउन गाह्रो छ। त्यसमाथि पत्रकार भएकाले नेपालको बदलिँदो राजनीतिक परिवर्तनले पनि छाडेन। उनी भन्छिन्, “नेपालको इतिहास परिवर्तनका घटनाक्रमलाई आफैँले प्रत्यक्ष देख्न पाउनुको आनन्द अर्कै हुन्छ नि”
द हिमालयन टाइम्स अङ्ग्रेजी दैनिकका फोटोपत्रकार उदिप्त सिंह क्षेत्री ९३३० पनि अमेरिकामा राम्रा अवसरहरू पाउँदापाउँदै नेपाल फर्किए। वर्षअघि विजनेश म्यानेजमेन्ट पढ्न अमेरिका गएका उनी कम्प्युटर इन्फर्मेशन सिस्टम र फोटोग्राफीको अध्ययन सकेर चार वर्ष भयो नेपाल फर्किएका। फर्कनासाथ पत्रिकामा काम पाएका उदिप्तले नेपालमा खेलकुद फोटोग्राफरका रूपमा पहिचान बनाएका छन्। उनी भन्छन्, “यहाँ आफ्नै घरपरिवारका साथमा छु, मिडियामा काम गरिरहेको छु, म सन्तुष्ट छु।”
नेपाल टेलिभिजनको सङ्घर्ष कार्यक्रमकी सञ्चालक आरती चटौतलाई डेढ वर्षअघि अमेरिका पुग्दा धेरै आफन्त भएकाले उतै बस्न सकिन्छ भन्ने लागेको थियो। तर, त्यहाँ चित्त नबुझेकोले चार महिनामै फर्किइन्। उनी भन्छिन्, “सबै चिज छ अमेरिकामा, तर आफ्नो पहिचान छैन। मैले मेरो आवश्यकता त्यहाँ भन्दा यहीँ देखेँ। नयाँ कुरा सिक्न, बुझ्न, पढ्न, तालिमहरू लिन जानु त ठीकै हो तर गएर उतै बस्ने ठाउँजस्तो चाहिँ लागेन अमेरिका” अमेरिकामा चार वर्ष बिताएर डेढ वर्षअघि फर्किएकी नयनतारा गुरुङ कक्षपतीको चाहना नेपालमै केही गर्ने छ। इण्टरनेशनल रिलेशन्स्मा स्नातकोत्तर नयनताराले त्यहाँ डकुमेण्ट्री निर्माण र फोटोग्राफीको प्रशिक्षण पनि लिएकी थिइन्। “अमेरिकामा फ्रिडम भए पनि म सधैँ एक्लोपन महसूस गर्थेँ। यहाँ आफ्नो परिवारसँगै हुँदा जसरी दुःख-सुख बाँड्न सकिन्छ, त्यहाँ त्यस्तो हुँदैन।” आफ्नो अध्ययनको अनुभवलार्ई अहिले फोटो पत्रकारितामा उपयोग गरिरहेकी नयनतारा साथीहरूसँग मिलेर वाई पत्रिका चलाउँछिन् । प्राध्यापक शशि उपाध्याय त स्नातकोत्तर नगरी पढ्न अमेरिका नगए हुन्छ भन्छन्। उनको भनाइमा, खर्च जुटाउन नसक्दा चार वर्षको पढाइ पूरा गर्न सात-आठ वर्षसम्म लाग्छ र कतिले बीचमै पढाइ छाड्छन्। कति चाहिँ अमेरिकी जीवनशैली अपनाउने क्रममा ऋणमा घर-गाडी किनेर किस्ता तिर्दातिर्दै १०-१५ वर्ष वितेको पत्तो पाउँदैनन्। नेपाल फर्कन सकेकोमा आफूलाई भाग्यमानी ठान्ने नयनतारा भन्छिन्, “घर-गाडी जोड्नेदेखि हरेक कुरा ऋणबाट चल्ने भएकाले धेरै नेपाली क्रेडिट लाइफमा फँसेका हुन्छन्। यो चक्रव्यूहमा परेपछि उम्कन गाह्रो पर्छ।”

२१ साउन, काठमाण्डौ । यो तस्विर फोवा वा रुपातालको होइन । लगातारको वर्षाले घर- आगन नै ताल वनेका नेपाली दाजुभाइ डुंगावाट सुरक्षीत स्थान तर्फ जादै गर्दाको हो । यो वर्षको वाढीले मुलुकको तराइ भाग पुरै जलमग्न भएको छ । अहिले तराइमा वाढी रोकिएपनि वर्षा पहाड तिर सरेको छ । यो वाढीले धेरैलाइ विचल्ली वनाएको छ । आशा गरौ पानीले अव थप विपक्ती नल्याओस ।

२१ साउन, काठमाण्डौ । एउटा नेपालीले एसियाको नोवेल  पुरस्कार पनि भनिने रोमन म्यागासासे

पुरस्कार पाएका छन । दुर्गम म्याग्दीको नागी गाविसमा वायरलेस प्रविधिमार्फ इन्टरनेट सञ्जाल स्थापना गरेर वसेका महाविर पुन म्यागासासेको हकदार भएपछि हामी नेपालीको शिर गर्वले ठाडो भएको छ । म्यागासेसेजस्तो प्रतिष्ठित पुरस्कार पाउनुलाई कसैको सपना पूरा भएको भन्न सकिन्छ,। तर, सपना न हो १ यसलाई सजिलै नाप्न कसले सक्छ र १ म्याग्दीमा इन्टरनेट पुर्याउने कल्पना साच्चिकै कल्पना नै थियो । एक मिठो, तर पूरा हुन नसक्ने कल्पना १ तर, सात वर्षो निरन्तर संर्घष र मेहनतले पुनको त्यो सपना साकार भएको छ । म्याग्दी, कास्की र पर्वतका सात गाविसमा अहिले इन्टरनेटयुक्त कम्युटर साइवर चलेका छन् । म्यागासेसे पुरस्कार पाएपछि काठमाडौंको उनको बसाइ व्यस्त छ । त्यसैले उनलाई औपचारिक कार्यक्रममै भेटेर भए पनि संवादका लागि शुक्रबार बेलुका एभरेस्ट होटल पुग्दा चारैतिर प्रशंसकले घेरिएका उनी बधाई स्वीकार गर्दागर्दै थाकिसकेका जस्ता देखिन्थे । सेतो टिर्सटमा रहेका पुनको हातमा बियरको गिलास थियो । केही समय प्रतीक्षा गरियो । तर, भीड घटेन । नजिकै गएर परिचय संगै कुरा सुरु भयो- म तपाईसग सपनाका कुरा गर्न आएको, समय छ होला - उनी केही अलमल्ल परेजस्ता देखिए । पटक-पटकको आग्रहपछि बल्ल-बल्ल १० मिनेटको समय निकाले उनले । समय पाएपछि सपनाका कुरा गर्न भीड छल्दै हामी लाग्यौं एभरेष्ट होटलको स्विमिङ पुलको कुनामा । पुरस्कार पाएपछि कस्तो लागिरहेछ - खिसिक्क हास्दै भने- कस्तो लाग्नु १ यी सबैले घेरेको घेर्यै छन्, केही काम गर्न पाएको होइन । वायरलेस इन्टरनेटमा क्रान्ति गरेकोमा उनले म्यागासेसे पुरस्कार पाए त्यसैमा उनमा अलि असन्तोष रहेछ । उनको भनाइमा पुरस्कार दिने काम अलि चाडै भयो । काम अझै अधुरो भएको तथा टेक्निकल कुरा रिफाइन हुन बाकी रहेकाले दिनैपरे पनि अलि पछि दिएको भए हुने भन्ने उनको आशय थियो । उनले भने, काम धेरै सकिएकै छैन, धेरै कुरा गरौंला भन्ने सोचिरहेको बेलामै पुरस्कारको घोषणा भयो । पाएको पुरस्कार भने उनले लिने निर्णय गरेका छन् । यसले राम्रो काम गर्यो भनेर पुरस्कार नै घोषणा गरिसकेपछि अब अलि चाडै भयो भनेर फिर्ता गर्न जाने कुरा पनि त भएन । अब त्यो ५० हजार डलर के गर्ने - प्रश्न भुइमा खस्न नपाउदै उनले भने, त्यति जाबो पैसाले के गर्न पुग्छ र मेरो सपना पूरा गर्न त अबौं डलर चाहिन्छ । के-के छन् त उनका सपना -प्रस्तुत छ उनको सपना संवाद ।

पहिलो सपना

मेरो पहिलो सपना हो कर्णाली प्रदेशलाई आइटी प्रदेश बनाउने, हरेक जिल्लामा इन्टरनेटको जालो निर्माण गर्ने, सामान्य कामका लागि कोही सदरमुकाम आउन नपरोस्, माउस क्लिक गरेकै भरमा सबै काम हुने । यसका लागि राष्ट्रिय योजना आयोगमा समेत प्रस्ताव पुगिसकेको छ । कर्णालीका १७ वटा जिल्लामा इ-गभर्नेन्स भित्र्याउने प्रयास सुरु भइसकेको छ । यसका लागि त्यस क्षेत्रका सांसदहरूलाई सहभागी बनाएर मास्टरप्लानसमेत बनाइ सकिएको छ । यसको कुल लागत साढे ४३ करोड छ । यो डिरम प्लान हो । तर, हुने हो वा होइन थाहा छैन । प्रस्ताव हेदा त राम्रो छ भनेको हो । तर त्यत्रो पैसा कताबाट ल्याउने हो भनेर सरकार अल्मलिएजस्तो लाग्छ । त्यो काम गर्न पायो भने बल्ल ठूलो काम गरे जस्तो हुन्छ । १७ वटा जिल्ला भनेको त नेपालको ठूलै भाग हो । क्षेत्रफलको आधारमा हेर्ने हो भने सायद ४० प्रतिशत भू-भाग ओगट्छ त्यसले । त्यत्रो भू-भागमा यो वायरलेस सुविधा पुर्याउन पाए कत्ति मजा आउदो हो । नेपालका ढुंगाले छाएको घरमा पनि नेट अनि गोठमा पनि नेट ।

दोस्रो सपना

म्याग्दीबाट जति मान्छे बाहिर काम गर्न गएका छन् तिनीहरू कुल्लीको काम गर्न गएका छन् । हातमा सीप बोकेर काम गर्न कोही पनि गएका

छैनन् । उनीहरूलाई सीप विकासको तालिम दिनसके कति राम्रो हुन्थ्यो होला १ सीप बोकेर गएपछि त नाम्लो बोकेर भारी बोक्न दौडनुपर्दैन नि १ सीप विकासका लागि एउटा विद्यालय खोल्न पाए कस्तो हुन्थ्यो भनेर सपना देख्न थालेको पनि धेरै भइसक्यो । त्यसको प्रारम्भ सानोतिनो रूपमा त सुरु गरिसकेको छु । वायरिङ, सिलाइबुनाइ तालिम त चलाइरहेको छु नै । तर, ठूलै रूपमा चै काम सुरु गर्न सकेको छैन ।

तेस्रो सपना

म्याग्दी भनेको पर्यटकका लागि साह्रै आकर्षक क्षेत्र हो । तर, पर्वाधारको विकासको अभावमा हामीले पर्यटक भित्र्याउन पनि सकेका छैनौं र आएकालाई पनि सुविधा दिन सकेका छैनौं । यसका लागि कम्युनिटीमा आधारित पर्यटन कार्यक्रम चलाउन पाए समुदायलाई पनि फाइदै हुन्थ्यो । अनि घुम्न आउने पर्यटक पनि मक्खै पर्थे । यसको विकासले भारी बोक्न र भारत जानबाट यस क्षेत्रका युवा मुक्त हुन्थे । गाउ"मै रोजगारको अवसर खुल्थ्यो ।त्यही सिलसिलामा केही क्षेत्रमा त काम नै सुरु भइसकेको छ । तर, सोचेअनुसारको काम गर्न भने भ्याएको छैन । हिमालको जरामा गएर एउटा २० बेडको लज त खोलिसकेका छौं । तर, एक ठाउ"मा मात्र बनाएर भएन । त्यस्तै लज १०र१२ ठाउ"मा खोल्न पाए मेरो यो सपनाले पनि साकार रूप लिन सक्थ्यो । हेरौं म त लागिरहेको छु । सल्लाह पनि भइरहेको छ । साधनस्रोत जुट्यो भने पक्कै यो पनि पूरा हुन्छ नै

।

चौथो सपना

हिमालबाट बगेर आउने खोलाको पानी बेकारमा बगेर खेर गइरहेको छ । त्यसको केही सदुपयोग हुन सकेको छैन । त्यसको सदुपयोग गरेर बिजुली निकाल्ने हो भने बगेर जाने पानीको सदुपयोग हुन्थ्यो । यसले मेरो वायरलेस इन्टरनेट आन्दोलनलाई पनि सहयोग पुग्थ्यो । त्यो क्षमता नभएको पनि हैन । प्रशस्त सम्भावना पनि छन् । त्यसको गृहकार्य पनि सुरु गर्ने तर्खरमा रहेका छौं । यदि, यो सपना पूरा भयो भने आय आर्जनको दिगो माध्यमसमेत फेलापर्ने थियो । जसले गर्दा विकासका अन्य पूवाधार पनि निर्माण गर्न सकिन्थ्यो । आ"टे के पुग्दैन भन्ने त देखिइसकेकाले सोही कारण पनि मेरो योजना पूरा होला भन्ने आशामा छु म ।

पाँचौँ सपना

यो मेरो म्याग्दीमा जादादेखिको सपना हो । यो वायरलेस इन्टरनेटभन्दा पनि पहिला देखेको सपना भने पनि हुन्छ । त्यहा जादा हाइस्कुलसमेत थिएन । हाइस्कुल बन्यो । अहिले त १२ कक्षासमेत गाउमै चलिरहेको छ । अब केही वर्षपछि गाउमा कलेज खोल्ने सपना छ मेरो । सन् २०१५ सम्ममा कलेज खोल्ने मेरो सपना छ । यसका लागि लागिपरेको छु । जीवनको अन्त्यसम्म पुग्दा म्याग्दीमा विश्वविद्यालय नै चलेको हेर्ने ठूलो सपना छ मेरो । त्यो पनि हुनसक्छ कि भन्ने पनि त सपना छ । हुन त यो टाढाको कुरा हो । म अहिले ५० पार गरिसके । कत्ति नै बा"चिएला र - मेरो जीवनमा यो होला कि नहोला भन्ने कहिलेकाही" आशंका पनि लाग्छ । तैपनि आ"टे के पुग्दैन र हैन

छैटौं सपना

गाउ"मा इन्टरनेट पुगे पनि त्यसको राम्ररी सदुपयोग हुन भने सकेको छैन । अब यो इन्टरनेट शिक्षा मेरो दोस्रो प्राथमिकताको विषय हो । अब यसको सदुपयोग गर्दै टेलिमेडिसिन, टेलिटिचिङ, इ-गभरनेन्स, लोकल इ-कमर्स यस्तै छन् सपना । यसका लागि धेरै काम गर्न बा"की छ । पहिला चारवटा कम्प्युटर देख्दा केवल इन्टरनेटको मात्र सपना देखियो । यसमा इन्टरनेट जोडे पुग्यो पहिलो सपना यही थियो । त्यो पनि वायरलेस होइन सामान्य तारबाट नै हो । तर, फोन नभेट्टएपछि समस्याको समाधान खोज्दै जादा यो वायरलेस भन्ने फेलापरेको हो । पछि वायरलेस चलाउदै जादा यसबाट आवाज पनि जान्छ, भिडियो पनि जान्छ भन्ने थाहा भयो । यो थाहा पाएपछि नै टेलिमेडिसिन, टेलिटिचिङको सपना देख्न थालेको हु । इ-कमर्सका लागि अहिले गाउमा लाग्ने हाटबजारमा केन्द्रित भएर त्यसैलाई इन्टरनेटमा हाल्ने तयारीमा लागेका छौं । यसका लागि सफ्टवेयर पनि बनिसकेको छ । यसका लागि गण्डकी इन्जिनियरिङ कलेजले तयारी गरिरहेको छ । त्यो प्रोग्रामिङ साह्रै मजाको छ क्या । ठ्याक्कै हाटबजार जस्तै छ । त्यसमा सहज भाषाको प्रयोग गरिएको छ । अनि चलाउने तरिका पनि सजिलो बनाउने प्रयास भइरहेको छ । हाटबजारमा जे-जे पाइन्छन्, ती सबै त्यसमा राख्न सकिन्छ । रा"गा, भैंसी, खसीको नाम, जात र मूल्य सबै राख्न सकिन्छ । उनीहरूले भैंसी किन्नुअगाडि त्यो वेभसाइटमा गएर पढून् । कुन जातको भैंसी कति राम्रो हुन्छ, कति दूध दिन्छ, पैसा कति पर्छ सबै ।अनि गाउमा पाइने र चाहिने सामान सबै राख्ने त्यसमा । उनीहरूले चाहेको सामान आएर र्सच गरेर खोज्नासाथ पाउने गरी बनाउने प्रयास गरेका छौं । यो सहरका मान्छेलाई पनि उपयोगी हुन्छ । भैंसीको घ्यू कति पर्छ भन्ने पनि त चाहिन्छ नि १ सहरवासीका लागि । यो सबै तयार भइसकेको छ । यो लन्च गर्न मात्र बाकी छ । अर्को टेलिमेडिसनको अभ्यास पनि सुरु भइसकेको छ । एउटा हेल्थ क्लिनिकमा यसको प्रयोग भइरहेको छ । धेरै हेल्थपोस्ट नै छैनन् । यसका लागि पोखरामा रहेको एक नर्सिङहोमले सहयोग गरिरहेको छ । अहिले पनि गाउका बिरामीका बारेमा भिडियो कन्फरेन्स हुन्छ । टेलिटिचिङको अभ्यास पनि सुरु भइसकेको छ । काठमाडौंको प्राइम कलेज र काठमाडौं इन्जिनियरिङका विद्यार्थी यसको सिस्टम बनाउनमा लागिसकेका छन् । यो भयो भने त किन आइरहनुपर्यो काठमाडौंमा पढ्न गाविसमा इ-गभरनेन्स भित्र्याउनका लागि पनि सल्लाह भइरहेका छन् । यो पनि त्यत्ति गाह्रो हुन्न जस्तो लाग्छ ?